Zwierzęta egzotyczne

Ochrona zdrowia ryb w oczkach wodnych – podstawowe informacje. Cz. II

lek. wet. Piotr Jan Korzeniowski

WET-AQUA Przychodnia Weterynaryjna w Warszawie

Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie

Oprócz czynników chorobotwórczych opisanych w części pierwszej (MW 6/2017), w codziennej praktyce możemy spotkać się z wieloma innymi organizmami wywołującymi zachorowania u ryb ozdobnych utrzymywanych w oczkach wodnych.

SUMMARY

Ornamental pond fish: basic health protection information. Part 2

Increasing popularity of ornamental pond fish brings new challenges for veterinarians specializing in ichthyopathology. The variety of species kept in ponds, the open nature of the tanks and mistakes made by animal caretakers often contribute to high prevalence of fish disease. Only early and proper diagnosis followed by appropriate action allows for effective treatment. That is why close cooperation of the doctor with the owner and conscientious execution of the recommendations by the caretakers is important. The first part of this article describes the most common viral, bacterial and fungal diseases, while the second part deals with other common pathogens affecting pond fish.


Key words:
ornamental pond fish, diseases, diagnosis, treatment

Myksosporydiozy (Myxozoa)

Myksosporydiowce są reprezentowane przez bardzo dużą liczbę gatunków, wśród których są również takie, które atakują ryby utrzymywane w dekoracyjnych zbiornikach ogrodowych. Do najczęściej diagnozowanych należą Myxobolus encephalicus (atakujący układ nerwowy karpi), Myxobolus basilamellarisMyxobolus dispar (atakujące skrzela), Sphaerospora renicola (zapalenia pęcherza pławnego i nerki), Sphaerospora auratus (wywołująca chorobę zwaną po angielsku renal dropsy of goldfish) oraz reprezentanci rodzajów HenneguyaThelohanellus. Różnorodność objawów nie pozwala na pewne rozpoznanie bez zastosowania badań mikroskopowych bezpośrednich, histopatologicznych i PCR. W związku z różną predylekcją narządową mamy do czynienia z różnymi objawami klinicznymi – od zaburzeń neurologicznych, cyst tworzących się na płetwach i skrzelach, po powolne osłabienie ryb w przypadku zakażenia nerki. Obecnie brakuje skutecznych metod leczenia.

Kokcydiozy

Są stosunkowo rzadziej diagnozowane, na przykład przy badaniu błony śluzowej przewodu pokarmowego z innych wskazań. Często powodują niejednoznaczne objawy (spowolniony wzrost, osłabiony apetyt, ciągnący, nitkowaty, białawy kał), a dopiero przy zaostrzeniu inwazji w przypadku osłabienia ryb innymi czynnikami (na przykład pogorszenie warunków środowiskowych, nieprawidłowe żywienie) dochodzi do upadków (szczególnie osobników młodocianych). Do najczęściej spotykanych należą przedstawiciele rodzajów EimeriaGoussia (atakujący karpie, karasie ozdobne, orfy). W przypadku rozpoznania kokcydiozy stosujemy sulfonamidy i toltrazuryl. Leczenie jest skuteczne, jeżeli ryby przyjmują jeszcze pokarm. Gdy zaprzestają żerowania, konieczne jest zastosowanie kąpieli leczniczych, ale są one mniej skuteczne niż podanie leków per os.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Ichthyophthirius multifiliis (Hymenostomatida)

Wywołuje chorobę zwaną rybią ospą (ang. white spot disease, ich, ick). Inwazja kulorzęsków przynosi co roku na całym świecie duże straty [...]

Orzęski (Ciliata)

Wielu przedstawicieli tej grupy jest niebezpiecznych dla ryb utrzymywanych w oczkach wodnych. Najczęściej zachorowania wywołują orzęski z rodzajów Trichodina, Chilonodella, Apiosoma, Tetrachymena. Inwazje [...]

Wiciowce (Flagellata)

Jest to zróżnicowana grupa organizmów, mogąca wywoływać choroby powłok zewnętrznych, ale również narządów wewnętrznych ryb. Najczęściej diagnozowane są wiciowce z rodzajów Spironucleus/Hexamita, [...]

Przywry monogenetyczne (Monogenea)

Jest to bardzo ciekawa grupa pasożytów. Atakują powłoki ciała i skrzela. Do najbardziej rozpowszechnionych należą przedstawiciele rodzajów Gyrodactylus i Dactylogyrus. Pierwsze pasożytują na [...]

Przywry wnętrzniaki, digenetyczne (Digenea)

W tym przypadku ryby są żywicielem pośrednim dla form rozwojowych pasożyta. Inwazja jest przenoszona najczęściej przez różne gatunki ślimaków wodnych. Metacerkarie mogą [...]

Tasiemce (Cestoda)

Podobnie jak u innych gatunków zwierząt, tego typu pasożyty stanowią poważne zagrożenie dla ryb. Często stwierdzane są pasożyty z rodzajów Bothriocephalus, Khawia, Ligula, [...]

Nicienie (Nematoda)

Obok wolno żyjących nicieni, których obecność jest stwierdzana w trakcie badania wody i osadów w oczkach wodnych, istnieje wiele gatunków pasożytujących w przewodzie pokarmowym ryb. [...]

Pasożytnicze skorupiaki

Często spotykane rodzaje to Argulus, Lernea i Lamproglena. Są pasożytami skóry i skrzeli. Ich obecność jest łatwa do stwierdzenia w trakcie oględzin zewnętrznych ciała [...]

Pijawki

Najczęściej występującym na terenie naszego kraju pasożytem ryb z tej grupy jest pijawka rybia Piscicola geometra o charakterystycznym pstrym ubarwieniu ciała. Najczęściej atakuje [...]

Zagrożenia dla zdrowia ryb wynikające ze zmian w środowisku wodnym

Większość właściwie pielęgnowanych zbiorników ogrodowych ma stabilne parametry wody, cechujące się nieznacznymi wahaniami dobowymi, które nie wpływają bezpośrednio na stan zdrowia [...]

Zagrożenia toksykologiczne

Otwarte zbiorniki ogrodowe są bardziej narażone na tego typu zagrożenia w porównaniu na przykład ze standardowym akwarium. Źródłem zatruć mogą być środki [...]